De geschiedenis herhaalt zich
Rond Deh Rawod wordt al een paar weken flink gevochten.
In de omgeving van het stadje hergroepeert zich een toenemend aantal taliban strijders. Deels afkomstig uit de aangrenzende provincie Helmand, waar ze ondermeer door de Britten zwaar onder druk worden gezet, maar ook uit het Noorden. Alles bij elkaar minstens 1200 man. Vanuit drie windrichtingen hebben ze terrein gewonnen. Ze plaatsen geen bermbommen zoals in de omgeving van Tarin Kowt. Ze plegen ook geen zelfmoordaanslagen zoals vandaag op een bus in Kabul (30 doden). Maar voeren openlijk strijd met het ANA en met coalitietroepen.
Dick Berlijn, de commandant der strijdkrachten vraagt om extra NAVO-troepen. Hij krijgt ze niet. De NAVO laat weten zich te concentreren op de strijd in Helmand. Het Nederlandse kabinet stuurt, tachtig militairen, twee extra pelotons. Vice premier Bos zegt dat de situatie rond Deh Rawod zorgelijk is. En hij verklaart dat de bescherming van de eigen mensen voorop staat. Maar met het sturen van tachtig militairen die Nederland nu stuurt, maakt Bos die belofte niet waar. Bos zijn uitspraken moeten koppelen aan daadkracht want nu maken zijn woorden hier in Uruzgan weinig indruk. Domweg omdat de twee pelotons die Nederland nu stuurt ook volgens de hoogste militair op Tarin Kowt eigenlijk onvoldoende zijn.
Kolonel Nico Geerts, commandant Task Force Uruzgan zegt in een interview met BNR Nieuwsradio: “De situatie in Deh Rawod is onstabiel. Ik kan niet garanderen dat de extra Nederlandse militairen de situatie zullen kunnen stabiliseren. Het is er nu rustig maar het kan zo weer ontvlammen.”
Juli 1995. Nederlandse VN soldaten beschermen zo’n twintigduizend moslimvluchtelingen in Srebrenica. Wanneer de serven de enclave naderen, blijft een substantiële militaire reactie van de internationale gemeenschap uit.
Ze zetten hun opmars, onder leiding van generaal Mladic ongehinderd voort en bestoken de stad met mortieren. De blauwhelmen zijn te licht bewapend om serieuze tegenstand te kunnen bieden. Ondanks diverse verzoeken blijft luchtsteun uit.
Wanneer de burgerbevolking massaal de compound van Dutchbat opvlucht, dreigt Mladic ook daar granaten op af te schieten. Zo’n tienduizend moslims vluchten de bergen in en proberen Tuzla, veilig gebied, te bereiken. In Bosnië wordt de tocht nog altijd de ‘Mars des doods’ genoemd. Tussen de acht en negen duizend mensen worden onderweg door Servische milities afgeslacht. Tegelijkertijd worden op de VN compound, waar Mladic en niet de geïntimideerde Nederlandse kolonel Karremans, de bevelen uitdeelt, honderden achtergebleven weerbare mannen van hun vrouwen en kinderen gescheiden. De Nederlandse blauwhelmen zien machteloos toe. De internationale gemeenschap doet niets om het drama dat zich voor haar ogen voltrekt, te voorkomen. De mannen die de Serviërs uit Srebrenica deporteren, worden eveneens vermoord.
Hier op Tarin Kowt zijn nogal wat militairen van de Luchtmobiele Brigade die de val van Srebrenica destijds hebben meegemaakt. Ze werden op een volgens de politiek ‘moeilijke maar uitvoerbare’ missie gestuurd. Maar de missie bleek, toen het er op aan kwam, onuitvoerbaar. Voor veel van hen een traumatische gebeurtenis die hun vertrouwen in de politiek flink heeft aangetast.
Zeker, het is veel te vroeg om conclusies te trekken over wat zich rond Deh Rawod afspeelt. Maar vast staat dat de geschiedenis zich nu al op een paar punten herhaalt.
Want opnieuw slaan burgers, moslims, op de vlucht in een gebied waar Nederlandse militairen, ditmaal in NAVO- dienst, opereren. Ze zoeken hun toevlucht niet op, maar toch zeer dicht bij de basis. En opnieuw laat de internationale gemeenschap de Nederlanders en dus de burgerbevolking, tot nu toe in de kou staan. Want de NAVO stuurt geen extra troepen naar het gebied.
En Wouter Bos, onze vice premier? Die zou de opstelling van de NAVO publiekelijk moeten bekritiseren. Waar blijft de solidariteit met troepen in het nauw? Er zit notabene een landgenoot in Brussel als hoogste baas, Jaap de Hoop Scheffer. De regering zou zijn loyaliteit aan haar militairen in het veld moeten tonen door het sturen van extra NAVO troepen naar Deh Rawod te eisen. Ze zou die eis kracht kunnen bijzetten door De Hoop Scheffer duidelijk te maken dat zijn weigering om de Nederlandse militairen bij Deh Rawod te hulp te schieten er toe kan leiden dat de regering zal besluiten om de missie in Uruzgan niet te verlengen. In de arena van de internationale politiek misschien geen nette maar vaak wel een effectieve aanpak. Traditioneel geen Nederlandse strategie want het polderen zit nu eenmaal in onze genen. Maar alleen met zo’n harde, rechtlijnige opstelling maakt de regering waar wat vice premier Bos beweert. Namelijk de bescherming van haar militairen als prioriteit stellen. Alleen dan blijft het niet bij loze kreten maar laat Den Haag daadwerkelijk zien wat voor belang ze hecht aan de levens van de militairen die ze op een levensgevaarlijke missie stuurt.